ปลงอายุสังขาร


             เมื่อพระพุทธเจ้าตรัสห้ามมารและทรงปลงอายุสังขาร ณ ปาวาลเจดีย์
โดยตรัสกับพญามาร พลันได้เกิดอัศจรรย์แผ่นดินไหว ทั้งกลองทิพย์ก็บันลือลั่น
ในอากาศ


          พระอานนท์บังเกิดความพิศวงในบุพนิมิต จึงออกจากร่มไม้ไปเฝ้าพระพุทธองค์
เพื่อทูลถามถึงเหตุที่ทำให้เกิดอัศจรรย์ พระพุทธองค์ตรัสแก่พระอานนท์ว่า
“บัดนี้ตถาคตได้ปลงอายุสังขาร ต่อแต่นี้ไปอีก ๓ เดือนตถาคตจะปรินิพพาน
ด้วยเหตุนี้จึงเกิดอัศจรรย์แผ่นดินไหว”

          พระอานนท์พุทธอุปัฏฐากจึงทูลอาราธนาให้ดำรงพระชนมชีพอยู่ตลอดกัปหนึ่ง
เพื่ออนุเคราะห์เกื้อกูลแก่สัตว์โลก พระพุทธองค์ตรัสห้ามว่า
“ในเมื่อเชื่อว่า พระองค์จะสามารถดำรงพระชนมชีพอยู่ได้ถึงหนึ่งกัป ไฉนจึง
ไม่ทูลอาราธนาทั้งที่ได้แสดงโอฬาริกนิมิตถึง ๑๖ ครั้ง ( คือที่เมืองราชคฤห์
๑๐ ครั้ง เมืองไพศาลี ๖ ครั้ง ) พญามารได้ทูลอาราธนาให้ตถาคต
ดับขันธปรินิพพานแล้ว บัดนี้ตถาคต ได้สละแล้ว คายแล้ว ปล่อยแล้ว
วางแล้วจะนำสิ่งนั้นกลับมาอีกด้วยเหตุใด”

          ย โข ปเนต อานนฺท ตถาคเตน จตฺต วนฺต มุตฺต ปหีน ปฏินิสฺสฏฺ โอสฺสฏฺโ
อายุสงฺขาโร เอกเสน วาจา ภาสิตา น จิร ตถาคตสฺส ปรินิพฺพาน ภวิสฺสติ อิโต ติณฺณ มาสาน อจฺจเยน ตถาคโต ปรินิพฺพายิสฺสตีติ ตฺจ ตถาคโต ชีวิตเหตุ ปุน
ปจฺจาคมิสฺสตีติ เนต าน วิชฺชติ ฯ (ที.มหา. ๑๐/๙๔/๑๒๐)